Wat is een ETF? Uitleg, kosten en risico’s voor beginners

Wat is een ETF? Kort gezegd: een ETF is een beursgenoteerd fonds dat in één keer in een hele groep bedrijven belegt. Met één aankoop spreid je je geld dus over tientallen, honderden of zelfs duizenden aandelen. In dit artikel leggen we met een eenvoudig voorbeeld uit hoe een ETF werkt, wat spreiding betekent, welke kosten je betaalt, hoe dividend werkt en welke risico’s erbij horen.

Wat is een ETF?

ETF staat voor Exchange Traded Fund, in het Nederlands een beursgenoteerd fonds. Het is een beleggingsfonds dat je net als een gewoon aandeel op de beurs koopt en verkoopt, op elk moment dat de beurs open is.

De meeste ETF’s volgen een index: een vaste lijst van bedrijven, zoals de grootste bedrijven van een land, een regio of de hele wereld. De ETF koopt de aandelen uit die index en beweegt daardoor vrijwel mee met de koers van die index. Er is dus geen fondsbeheerder die zelf aandelen uitkiest; het fonds volgt simpelweg de lijst. Dat noemen we passief beleggen.

Ben je nog helemaal nieuw in beleggen? Lees dan eerst ons artikel beleggen voor beginners.

Een ETF uitgelegd met een eenvoudig voorbeeld

Stel: je wilt beleggen in de grootste bedrijven ter wereld. Als je die allemaal los zou kopen, heb je honderden aankopen nodig en een flink startbedrag. Met een ETF die een wereldwijde index volgt, doe je dat in één keer.

Een ETF werkt als een mandje. In dat mandje zitten alle aandelen uit de index, elk met een eigen gewicht. Koop je een deel van het mandje, dan bezit je automatisch een klein stukje van alles wat erin zit.

Een rekenvoorbeeld: je legt €100 in een ETF. Stel dat bedrijf A 5 procent van het fonds uitmaakt en bedrijf B 2 procent. Dan zit er van jouw €100 ongeveer €5 in bedrijf A en €2 in bedrijf B. De rest is verdeeld over alle andere bedrijven in de index. Stijgt bedrijf A, dan stijgt jouw ETF een beetje mee; daalt bedrijf B, dan merk je daar maar een klein beetje van.

Mandje met veel verschillende munten naast een laptop met een cirkeldiagram, als voorbeeld van een ETF die in veel bedrijven belegt

Spreiding: waarom een ETF minder afhangt van één bedrijf

Het grootste voordeel van een ETF is spreiding. Omdat je geld over veel bedrijven verdeeld is, heeft het slecht nieuws over één bedrijf weinig invloed op je totale belegging. Gaat één bedrijf failliet, dan is dat bij een brede ETF maar een klein deel van het geheel.

Hoe breed die spreiding is, hangt af van de index die de ETF volgt. Een ETF op een wereldwijde index belegt in bedrijven uit veel landen en sectoren. Een ETF op één land, één sector of één thema is veel smaller gespreid, en daardoor ook gevoeliger voor tegenvallers in dat ene stukje van de markt.

Wat kost een ETF?

ETF’s staan bekend als een goedkope manier van beleggen. Toch betaal je wel kosten. Dit zijn de belangrijkste:

  • Lopende kosten (TER). Dit is een vast percentage per jaar dat de fondsbeheerder rekent. Bij brede ETF’s ligt dit vaak tussen ongeveer 0,05 en 0,5 procent. Bij 0,2 procent betaal je over €10.000 dus zo’n €20 per jaar. Je ziet deze kosten niet als aparte rekening; ze worden automatisch verrekend in de koers.
  • Transactiekosten. Je broker kan kosten rekenen voor elke aan- of verkoop. Die verschillen sterk per broker en per ETF.
  • Spread. Het kleine verschil tussen de prijs waarvoor je koopt en de prijs waarvoor je verkoopt. Bij veelverhandelde ETF’s is dit meestal klein.

Kleine percentages lijken onbelangrijk, maar over tien of twintig jaar tellen ze flink op. Het loont dus om de kosten van een ETF te bekijken voordat je instapt.

Dividend: uitkerend of herbeleggend

Veel bedrijven in een ETF keren dividend uit: een deel van hun winst gaat naar de aandeelhouders. Wat er met dat dividend gebeurt, hangt af van het soort ETF:

  • Uitkerende ETF. Het dividend wordt periodiek op je rekening gestort, bijvoorbeeld elk kwartaal. Je kunt het opnemen of zelf opnieuw beleggen.
  • Herbeleggende (accumulerende) ETF. Het dividend wordt automatisch opnieuw belegd in het fonds. Je ziet het niet op je rekening, maar de waarde van je ETF groeit erdoor.

Herbeleggen versterkt het effect van rente-op-rente: rendement levert zelf ook weer rendement op. In onze vermogensplanner zie je hoe groot dat effect over de jaren kan worden. Let wel op: in Nederland valt de waarde van je beleggingen in box 3. De regels daarvoor veranderen regelmatig, dus check de actuele situatie bij de Belastingdienst.

Telefoon met een melding van een dividenduitkering naast een laptop met een stijgende beleggingsgrafiek

Risico’s van ETF’s

Een ETF is gespreid, maar niet zonder risico. Dit zijn de belangrijkste risico’s:

  • Marktrisico. Als de hele markt daalt, daalt je ETF mee. Spreiding beschermt je tegen problemen bij één bedrijf, niet tegen een daling van de beurs als geheel.
  • Smalle spreiding. ETF’s op één sector, land of thema kunnen veel harder stijgen en dalen dan brede ETF’s.
  • Valutarisico. Belegt een ETF in bedrijven buiten Europa, dan kan een veranderende wisselkoers je rendement in euro’s beïnvloeden.
  • Afwijking van de index. Door kosten en de manier van beleggen volgt een ETF de index nooit precies. Meestal is dat verschil klein.
  • Geen garanties. Rendementen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. Je kunt (een deel van) je inleg verliezen.

Veelgestelde vragen over ETF’s

Is een ETF hetzelfde als een indexfonds?

Bijna. De meeste ETF’s zijn indexfondsen: ze volgen een index. Het verschil is dat je een ETF gedurende de dag op de beurs koopt en verkoopt, net als een aandeel, terwijl een traditioneel indexfonds vaak maar één keer per dag wordt verhandeld.

Kun je met een ETF geld verliezen?

Ja. Als de markt daalt, daalt de waarde van je ETF mee. Door de spreiding is de kans dat je alles verliest bij een brede ETF wel veel kleiner dan bij één los aandeel.

Hoeveel geld heb je nodig om in een ETF te beleggen?

Niet veel. Bij veel brokers kun je al voor de prijs van één deel van een ETF instappen, en sommige brokers bieden ook fracties of periodieke inleg vanaf een klein bedrag aan.

Conclusie

Een ETF is een eenvoudige manier om in één keer in veel bedrijven te beleggen. Je profiteert van spreiding, betaalt meestal lage kosten en kunt kiezen of je dividend wilt ontvangen of automatisch wilt herbeleggen. Daar staan risico’s tegenover: daalt de markt, dan daalt je ETF mee. Wie begrijpt hoe een ETF werkt, kan beter beoordelen of het past bij zijn eigen doelen.

Hoe je een ETF kiest die bij je past, behandelen we in een volgend artikel. Wil je tot die tijd vragen stellen of meekijken met andere beleggers? Word dan lid van onze gratis Discord-community.

Dit artikel is bedoeld als educatie en is geen financieel advies. Beleggen brengt risico’s met zich mee; je kunt (een deel van) je inleg verliezen. Rendementen uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.